Кедейлігіне қарама, кісілігіне қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы тұрмысына емес, ішкі болмысына баға беруді үйретеді. Кедей адамды мүлкі аз болғаны үшін төмен санауға болмайды, өйткені шын адамдық қасиет байлықта емес, кісілікте көрінеді. Кісілік — ұят, адалдық, ізет, сабыр, үлкенді сыйлау, кішіні құрметтеу сияқты қасиеттердің жиынтығы. Яғни адамның қадірі қалтасына емес, мінезіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кедейлік» сөзі тек жоқшылықты емес, материалдық әлсіздікті білдіреді. Ал «кісілік» — адамның биік рухын, мәдениетін, адамгершілік деңгейін танытатын бейне. Халық мұнда бай мен кедейді салыстырмай, адамды өлшейтін басты таразы ретінде мінезді алға шығарады. Бұл — «сыртына емес, сынына қара» деген оймен үндес даналық.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақалдың мәні өте өзекті. Мысалы, жағдайы төмен отбасынан шыққан адам еңбекқор, сыпайы, уәдесіне берік болса, оны құрметтеу керек. Керісінше, бай болса да менмен, дөрекі адамның қадірі болмайды. Сондықтан мектепте, жұмыста, қоғамда адамдарды қызметі не киіміне қарап емес, кісілігіне қарап бағалау қажет.