Кедейдің жеті қаңтары бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Кедейдің жеті қаңтары бар» деген мақал тұрмысы төмен адамның қыспақ пен таршылықты жиі көруін меңзейді. Мұндағы «қаңтар» тура мағынада қыс айы болғанымен, астарлы түрде суық, ауыр, қиын шақты білдіреді. Яғни кедей адам үшін қыс та, жоқшылық та, қамсыздық та бірдей салмақ түсіріп, өмірі жиі таршылықпен өтеді деген ой айтылады. Бұл сөз кедейліктің ауырлығын ғана емес, тіршіліктегі тынымсыз қиындықты да көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
«Жеті қаңтар» — санның көптігін білдіретін бейнелі тіркес. Жеті саны қазақ түсінігінде молдықты, жиілікті танытады. Ал қаңтар — қыстың ең суық, ең қатал шағы. Осы екі образ бірігіп, кедейдің өмірі үнемі сынаққа толы екенін әсерлі жеткізеді. Мақалдың күші де осында: бір сөзбен көп қиындықты көз алдына әкеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тұрмысы төмен, күнкөрісі ауыр адамдардың жағдайын сипаттағанда айтылады. Мысалы, бір отбасы жалақысы жетпей, қыста отын, азық, киім шығынын әрең көтерсе, «Олардың да кедейдің жеті қаңтары бар екен» деп айтуға болады. Бұл тіркес жанашырлықпен айтылып, жоқшылықтың салмағын ұғындырады.