Қарны ашқанға қара талқан майдай көрінеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қиындық көрген, ашыққан адамға кез келген қарапайым нәрсе қымбат, тәтті, тартымды болып көрінеді. Мақалдың тура мағынасы — қарны аш адамға құрғақ талқанның өзі майдай елестеуі. Астарлы мағынасы — мұқтаждық пен жоқшылық адамның көзқарасын өзгертеді: аштықта ұсақ нәрсенің өзі үлкен олжа сияқты сезіледі. Бұл сөз адамды жоқшылықты түсінуге, қанағаттың қадірін білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қара талқан» — қарапайым, арзан, күнделікті ас. Ал «майдай көрінеді» деген теңеу оның дәмді, жұғымды, бағалы болып елестеуін білдіреді. Яғни талқан мен майдың айырмасы арқылы аштықтың әсері айқын салыстырылады. Бұл образ халықтың тұрмысын да көрсетеді: ас-су қадірі, күнкөріс жағдайы, жоқшылықтың салмағы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал материалдық қиындықты, тапшылықты немесе ұзақ күткен нәрсенің қадірін сипаттауда қолданылады. Мысалы, айлап жұмыссыз жүрген адам алғашқы шағын жалақысын ерекше қуанышпен қабылдайды, өйткені мұқтаж кезде аз табыстың өзі көп көмек болып көрінеді. Сондықтан мақал адамды ашкөз болмай, бардың бағасын білуге үндейді.