Қарау - нәпсінің құны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қараулық, яғни іш тартып қарау, күндеу, қызғану — нәпсінің, пендешіліктің белгісі. Бұл мақал адам біреудің жақсысына сүйсініп, өзіне үлгі алудың орнына, ішінен қызғанып, теріс ойға берілсе, ол оның рухани әлсіздігін көрсетеді дегенді білдіреді. Тура мағынасында «қарау» — біреуге көз салу болса, астарлы мағынасында ол күншілдік, іштарлық, қызғаныш сияқты жаман сезімдерді меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «нәпсі» сөзі адамның ішкі құмарлығы мен өзімшілдігін білдіреді. «Құны» дегені — соның бағасы, салдары. Яғни қызғанышқа ерген адам өз арын да, тыныштығын да жоғалтады. Қазақ түсінігінде нәпсі адамды тура жолдан тайдыратын күш ретінде бейнеленеді. Сондықтан бұл жерде қарау — жай көз тастау емес, жүректегі арам пиғылдың көрінісі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі күншілдікке де сай келеді. Біреудің жетістігін көріп, қуану орнына іштей күйініп, өзін кем санау — нәпсінің билігі. Мысалы, танысы жаңа жұмысқа тұрса, бір адам оны құттықтаудың орнына «маған неге бұйырмады?» деп күйзелсе, мақалдың мәні дәл осы жерде көрінеді.