Қанша білгіш десе де,
Адам сүймес малсызды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: мал-мүлкі жоқ адамды жұрт қанша білгіш, ақылды десе де, онша қадірлей қоймайды. Астарлы мағынасы: қазақ қоғамында адамды тек білімінен емес, тұрмысының түзулігі, еңбегі мен несібесі арқылы да бағалаған. Яғни еңбексіз, ырыссыз, берекесіз адамның сөзі өтімсіз, беделі төмен болады деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «білгіш» сөзі — білімді, сөзге шешен, ақылды адамды білдіреді. Ал «малсыз» дегені тек төрт түліксіздік емес, жалпы дәулетсіз, тіршілігі жұтаң, берекесі кем адам деген ұғым. Халық танымында мал — ырыс пен тұрмыс тірегінің символы. Сондықтан бұл жерде мал адамның қадірін арттыратын тұрмыстық белгі ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал байлықты ғана мадақтау үшін емес, адамның қоғамдағы орнын еңбек пен тұрмыс тұрақтылығы да анықтайтынын ескерту үшін қолданылады. Мысалы, бір адам өте білімді болса да, ісін жүргізе алмай, еңбексіз жүрсе, жұрт оның ақылын толық бағаламауы мүмкін. Мақал сол себепті еңбек етіп, несібеңді түгендеуді, тек сөзге емес, іске де сүйенуді үйретеді.
Adam súımes malsyzdy.