Иттің басын алтын табаққа салсаң,
Шоршып түседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: иттің басын алтын табаққа салсаң да, ол одан шошып, қашып түседі. Астарлы мағынасы: біреуге қанша қымбат сый, мол мүмкіндік берсең де, егер ол адамның табиғаты, түсінігі немесе қалауы басқа болса, ол оны қабылдамайды. Яғни әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар, ал бағаламайтын жанға асыл заттың да пайдасы болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «иттің басы» — дөрекілеу, қарапайым нәрсенің бейнесі; ал «алтын табақ» — ең қымбат, ең бағалы дүниенің символы. Екі образдың қарама-қарсылығы мақалдың әсерін күшейтеді: қымбат нәрсе мен жат мінез үйлеспей қалады. Бұл жерде халық адам табиғатын, талғамын, қабылдау ерекшелігін астарлап көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал біреуге өзіне керексіз, түсініксіз немесе жат дүниені зорлап ұсынуға болмайтынын білдіреді. Мысалы, техникаға қызықпайтын адамға ең соңғы үлгідегі қымбат телефон сыйласаң да, ол оны толық пайдалана алмауы мүмкін. Сондықтан адамға не қажет екенін, нені бағалайтынын ескерген дұрыс.
Shorshyp túsedi.