Итті Құдай иесімен қинасын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің тағдыры қожайынымен бірге байланысты деген ой. Астарлы мағынасы — әр адамға өзіне тиесілі жүк, мінез, мінезден туған сын сол адамның жанында, өз ортасында көрінеді. Яғни біреудің мәселесін сырттан шешу қиын, әркім өз иесімен, өз ортасымен бірге сынақ көреді. Халық бұл сөз арқылы біреудің қателігі мен бейнеті өзіне қайтып келетінін, әркім өз ісінің салмағын өзі тартатынын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — бағынышты, тәуелді, күнделікті тұрмыстың бейнесі. «Иесі» — сол иттің қамқоршысы ғана емес, оның өмірін билейтін адам. «Қинасын» деген сөз істің ауырлығын, бейнеттілігін білдіреді. Демек, мақал адам мен оның ісі, басы мен бағыны, иесі мен иелігі ажырамастай байланыста болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне жауапкершілік, міндет және өз әрекетінің салдары туралы айтылғанда қолданылады. Мысалы, бір адам жұмысын дұрыс істемей, кейін сол қателіктің зардабын өзі тартса, «Итті Құдай иесімен қинасын» деп, әр істің өтеуі өз иесіне тиетінін ескертеді.