Итке мылтық не керек?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің қолына мылтық ұстатудың қажеті жоқ деген ой. Астарлы мағынасы — бір іске жарамсыз, қауіпті нәрсені орынсыз берме, әр заттың, әр адамның өз орны бар. Сондай-ақ ақылсыз, бейберекет адамға не орынсыз мүмкіндік берсең, ол пайда емес, зиян әкелуі мүмкін деген ескерту бар. Мақал сақтыққа, ойланбай әрекет етпеуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — көбіне ашу, тәртіпсіздік, аңғалды қолдану, ырықсыз мінездің белгісі. «Мылтық» — күш, қауіп, жауапкершілік, үлкен мүмкіндік деген образ. Яғни күшті құралды кез келгенге бере салу қауіпті екенін меңзейді. Халық бұл арқылы «қолы жетсе болды» деген түсініктің соңы опық жегізетінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілігі жоқ адамға билік, ақша, құпия дерек немесе қиын тапсырма сеніп тапсырудың қауіпті екенін білдіреді. Мысалы, тәжірибесі жоқ қызметкерге бүкіл жобаның кілтін берсең, ол қателік жіберіп, компанияға зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан адамды да, құралды да орнына қарай қолдану керек.