Ит итке жерошақта жолығады,
Қу қуға намаздігер - намазшамда жолығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: иттер жерошақ маңында кездеседі, ал қу адамдар кешкі уақыттарда, жасырын жерде ұшырасады. Астарлы мағынасы — әркім өзіне ұқсас адаммен, өз мінезіне сай ортада табысады. Жамандыққа бейім адам да сондайлармен араласады, ал айлакер, қу адамдар бір-бірін тез таниды. Мақал адам мінезінің орта арқылы ашылатынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — бір-біріне тартатын, дөрекі не жағымсыз мінезді адамдардың бейнесі. «Жерошақ» — үй ішіндегі қарапайым, көпшілік жүретін орын, яғни көзге бірден түсетін орта. Ал «қу» мен «намаздігер - намазшам» — ымырттағы, көмескі уақытты білдіреді; бұл жерде айла, жасырын әрекет, астыртын кездесу мағынасы бар. Теңеу арқылы халық адамды сөзіне емес, ортасына және ісіне қарап тануды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әлеуметтік ортаға өте сай келеді. Мысалы, өтірік пен өсекке әуес адамдар көбіне сондай әңгімені ұнататын топқа жиналады, ал еңбекқор, білімге құштар жандар да өзіне ұқсас орта табады. Сондықтан адам кіммен араласса, соның әсерін де алады. Мақал дұрыс ортаны таңдауға шақырады.
Qý qýǵa namazdiger - namazshamda jolyǵady.