Ілгері басқанның иті оттайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: алға жүріп, ілгері кеткен адамға ит те тап береді, яғни жолында кедергі, қарсылық кездеседі. Астарлы мағынасы: кімде-кім әрекет етіп, дамуға ұмтылса, оған сын да, қызғаныш та, қарсылық та болады. Дегенмен мұндай кедергілерден қорқып тоқтап қалуға болмайды; алға жылжыған адамға қиындықтың жолы ашық болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ілгері басқан» — мақсатқа ұмтылған, еңбектенген, батыл адам бейнесі. «Ит оттайды» дегені — бөгет жасайтын, үріп-шауып мазаны алатын сыртқы қарсылықты білдіреді. Иттің «оттауы» ашумен үріп, тістеп алардай болып тұруын елестетеді. Яғни жақсы іске ұмтылған жанға айналасындағы пенделік кедергілер ұдайы тап болуы мүмкін деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп, тіпті жаңа бастамаға да сай келеді. Мысалы, жас маман өз ісін бастап, табысқа жетуге талпынса, кейбіреулер күмән айтып, жігерін түсіруі мүмкін. Сондай сәтте осы мақал адамның көңілін бекемдеп, «сынға қарамай, алға жүр» деген ой салады.