Есің барда еліңді тап.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Есің барда еліңді тап» деген мақал адам ақылы дұрыс, ойы сергек, таңдауы анық кезде өз орнын тауып алу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында бұл — есі кіріп, санасы бар уақытта өз жұртыңды, тірек болатын ортаңды, қамқор еліңді табу. Астарлы мағынасында — адам жастық шақта бейғам жүрмей, болашағын ойлап, ел-жұртқа пайдалы болып, өзіне лайық мекен мен бағыт таңдауы керек. Мұнда тек қоныс іздеу емес, өмірлік жолды дұрыс табу да бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ес» — ақыл, сана, парасаттың символы. «Ел» — туған жұрт, тірек, қорған, адамға пана болатын орта. Халық елді тек жер емес, ынтымақ пен берекенің, азаматтық жауапкершіліктің бейнесі ретінде алады. Яғни, адам ақылға келіп, елдің қадірін түсінгенде ғана өз өмірін дұрыс құра алады деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас адамға оқу, мамандық, жұмыс, тұратын жер таңдауда ойланып шешім қабылда деген мағынада айтылады. Мысалы, мектеп бітірген түлек қай қалада оқитынын, қандай кәсіп меңгеретінін саралап, болашағына пайдалы таңдау жасаса, осы мақалдың өнегесін ұстанғаны.