Есекті жүгендегенмен жылқы болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — есекке жүген салғанмен, ол жылқыға айналмайды. Астарлы мағынасы — сыртқы түрін өзгерту арқылы заттың не адамның табиғатын түбегейлі өзгерту қиын. Яғни, бір нәрсенің тегі, болмысы, қасиеті басқа киім кигізіп, атауын ауыстырып, не сәндеп қоюмен түзелмейді. Адамға қатысты айтқанда, жалған намыс, жасанды әрекет, сыртқы жылтыр ішкі сапаның орнын баса алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы есек — қарапайым, жүкке жегілетін, мінезі бөлек жануардың бейнесі. Жүген — басқару, бағыттау белгісі. Ал жылқы — қазақ танымында сұлулық, жүйрік мінез, тектілік пен қадірдің нышаны. Есекке жүген тағу оны сырттай басқарғандай көрінгенімен, оның болмысы өзгермейді. Осы арқылы мақал табиғи қасиет пен шынайы сапаның маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жалған беделге, қолдан жасалған «сәнге» немесе сыртқы жарнамаға алданбауды ескертеді. Мысалы, бір адам өзін әлеуметтік желіде өте іскер, білімді етіп көрсеткенімен, іс жүзінде жауапкершілігі болмаса, оны ұзақ уақытқа сенімді маман деуге келмейді. Сондықтан адамды сөзіне ғана емес, ісіне қарап бағалау керек.