Есекке үкі тақпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — есекке сәндік үкі тақсаң да, оның табиғаты өзгермейді. Астарлы мағынасы — сыртқы көрініспен, жасанды сәнмен адамның не заттың шын болмысын өзгерту мүмкін емес. Арзан әшекей, орынсыз мақтан, жалған бедел шынайы сапаны алмастырмайды. Халық бұл сөз арқылы әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы есек — қарапайым, тұрмысқа жегілген, сән-салтанатқа келмейтін бейне. Үкі — қазақ түсінігінде сәннің, көріктің, кейде киелі әшекейдің белгісі. Екеуін қиюластыру арқылы мақал «сыртқы сән ішкі болмысты жасыра алмайды» деген ойды айқын береді. Яғни, лайықсыз жерге жасалған әшекей де, орынсыз жоғары көрсету де күлкілі көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жалған жылтыраққа әуестенбеуге шақырады. Мысалы, бір адам білімі таяз болса да, қымбат киім киіп, әлеуметтік желіде өзін ерекше көрсетуге тырысса, халық бұл мақалмен оның сыртқы жылтыры ішкі мазмұнын алмастырмайтынын айтады. Сондықтан адамды сәнімен емес, ісімен, білімімен, мінезімен бағалау керек.