Есек өзін атқа балайды да,
«Әттең» деп құлағына қарайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өзіне орынсыз жоғары баға беретін, бірақ шын болмысын мойындамайтын адам туралы айтады. Тура мағынасында — есек өзін ат санап, аттай көргісі келеді, алайда құлағына қарап, шын мәнінде есек екенін аңғарады. Астарлы мағынасы — адам кейде өз деңгейін, қабілетін, орнын білмей, жалған мақтанға салынады. Бірақ сыртқы белгі, іс-әрекет немесе шындық оны әшкерелеп қояды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» — қарапайым, ауыр жүк көтеретін, бірақ атқа тең келе алмайтын бейне. «Ат» — мәртебе, бедел, ширақтық пен сән-салтанаттың символы. Есіктің құлағы мен аттың құлағы айырмашылықты білдіріп, сыртқы ұқсастықтың өзі шын мәнді жасыра алмайтынын көрсетеді. «Әттең» сөзі өкініш пен көңіл толмауды білдіреді: кей адам өз кемшілігін сезсе де, оны түземей тек қынжылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал өзін шамадан тыс көтермелейтін, бірақ қабілеті мен білімі соған сай келмейтін адамдарға қатысты қолданылады. Мысалы, біреу еш дайындықсыз үлкен қызметке ұмтылып, өзгелерді менсінбей сөйлесе, осы мақалмен оның орынсыз паңдығын әжуа етуге болады. Мақал адамға қарапайым болуды, өз орнын біліп, шынайы еңбекпен өсу керегін ескертеді.
«Átteń» dep qulaǵyna qaraıdy.