Ерінен айырылған көмгенше жылайды,
Елінен айырылған өлгенше жылайды.
Elinen aıyrylǵan ólgenshe jylaıdy.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Бұл мақал адамның тіршіліктегі маңызды байланыстарын, яғни ата-анасы, туыстары, отаны, туған жері сынды құндылықтарды бағалайтынын көрсетеді.
"Ерінен айырылған көмгенше жылайды" деген бөліктен адамның жұбайын, сүйіктісін жоғалтқан кезде, оның қайғысы мен зарын білдіретіні түсінікті. Адам бұл жағдайда өте ауыр, терең сезімдерге беріліп, күші мен көңілінің тозығы жетеді. Бірақ "Елінен айырылған өлгенше жылайды" деген бөлік, елінен, туған жерінен, отанынан айырылған адамның қайғысы одан да терең болатынын, тіпті өлгенше осы жайында ойлап, уайымдайтынын көрсетеді.
Осылайша, бұл мақал адам үшін ең қымбат нәрселердің бірі – туған жері мен елі екендігін, олардың адамның өміріндегі маңыздылығын көрсетеді. Туған жер мен ел жаралған жеріміз, олармен байланысымыз бізді күшті әрі бақытты ететін құндылықтар.