Ер-тұрманы алтын болса да,
Есектің есек аты қалмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: есекке қанша қымбат ер-тұрман тағылса да, ол бәрібір есек күйінде қалады. Астарлы мағынасы: сыртқы сән, жасанды бедел немесе жалған әшекей адамның не заттың шынайы болмысын өзгертпейді. Негізгі қасиет, табиғи мінез, қабілет немесе тегін бүркемелеу қиын. Яғни, ішкі сапа болмаса, сыртқы жылтырақтан пайда жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алтын ер-тұрман» — көзге көрінетін сән, байлық, даңқ немесе атақ. Ал «есектің есек аты» — табиғаты төмен, болмысы өзгермейтін нәрсе деген ұғымды білдіреді. Халық есекті мысалға алып, мінезі мен қадірі өзгермейтінді бейнелі түрде көрсеткен. Бұл жерде жануарды кемсіту емес, адамның жасандылығын әшкерелеу үшін алынған образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сырт көзге ғана жақсы көрінетін, бірақ ісі әлсіз адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреудің әлеуметтік желідегі жылтыр бейнесі бар, бірақ жауапкершілігі мен еңбегі жоқ болса, жұрт «сыртқы сәні бар, ішкі мазмұны жоқ» деп бағалайды. Бұл мақал адамды шынайылыққа, кішіпейілділікке және өз болмысын түзетуге шақырады.
Esektiń esek aty qalmaıdy.