Еңбексіз іс бітпейді,
Еріншектің қолы жетпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбектенбейінше іс алға баспайтынын білдіреді. Адам қандай мақсат қойса да, оған жетудің жолы — тынымсыз еңбек, табандылық және әрекет. Ал еріншек, жалқау адам көп нәрсені қалағанымен, оны орындауға жігері жетпейді, сондықтан мақсатына да жете алмайды. Мақалдың астарында тіршіліктегі табыс пен береке тек қана қимыл мен маңдай тер арқылы келетіні айтылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қолы жетпейді» тіркесі тура мағынасында бір нәрсеге қол соза алмауды емес, арманына, нәтижеге, табысқа жете алмауды білдіреді. «Еңбексіз іс» — басталғанымен аяқталмайтын, нәтижесіз әрекет. Ал «еріншек» сөзі жалқаулықтың, жігерсіздіктің бейнесі ретінде алынған. Яғни халық еңбек пен еріншекті қарама-қарсы қойып, бірін — табысқа жеткізер күш, екіншісін — кедергі етіп көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте өте орынды айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай, жақсы баға күтсе, оған осы мақал дәл келеді. Сол сияқты кәсіп бастаған адам күн сайын еңбек етпесе, ісі ілгерілемейді. Бұл сөз адамды жалқаулықтан сақтап, мақсатқа жету үшін үздіксіз еңбектенуге үндейді.
Erinshektiń qoly jetpeıdi.