Еңбеққордың ерні майлы,
Жалқаудың басы қаңғы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбектің адам өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Еңбекқор адам өз ісінің жемісін көріп, берекелі, тоқ өмір сүреді деген ой жатыр. Ал жалқау кісі бос жүрудің, әрекетсіздіктің салдарынан тұрақсыздыққа, жоқшылыққа, бейберекет күйге ұшырайды. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да мақал адамды қимылға, тынымсыз тіршілікке, адал еңбекке шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Ерні майлы» деген тіркес — молшылықтың, тоқшылықтың белгісі. Яғни еңбек еткен адамның дастарханы жиылып, тұрмысы түзеледі дегенді білдіреді. Ал «басы қаңғы» — ойы шашыраңқы, өмірі ретсіз, тұрақ таппаған адам бейнесі. Бұл жерде жалқау адамның ісі жүрмей, өзі де, тірлігі де берекесіз болатыны көркем түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өзекті. Оқу оқып, мамандық алып, тынбай еңбек еткен адам алға шығады. Мысалы, бір студент күнде дайындалып, жобаларға қатысып жүрсе, ол жақсы жұмысқа орналасып, табыс табады. Ал сабаққа салғырт қарап, еріншектікке салынған адам кейін қиналады. Сондықтан мақал әр адамды еңбекқорлыққа үндейді.
Jalqaýdyń basy qańǵy.