Елсізде ит те жолдас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Елсіз жерде адамға серік те, қорған да аз болады. Мақалдың тура мағынасы — иесіз, жұртсыз жерде иттің өзі де жолдас бола алады, яғни жалғыздықта кез келген тірі жанның қадірі артады. Астарлы мағынасы — адам көпшіліктен, ағайыннан, елден жырақ қалса, жалғыздықтың ауырлығын сезінеді; сондықтан жұрттың, ортаның, аралас-құраластықтың бағасын білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "елсіз" сөзі — тек бос жатқан жер емес, адамнан, тіршіліктен алыс күйдің символы. "Ит" бейнесі қарапайым серіктес, үнсіз жолдас мәнін береді. Яғни адамға тіпті ең қарапайым нәрсенің өзі елсізде жұбаныш болатынын меңзейді. Бұл образ жалғыздықты айқын көрсетіп, қауымның қадірін терең сезіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туған жерден жырақта, үлкен қалада немесе жат ортада жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, ауылдан қалаға оқуға келген студент алғашында танысы аз болып, өзін жалғыз сезінеді; сол кезде ол адамдармен араласып, достықтың, ортақ қолдаудың қадірін түсінеді. Мақал бізге көптің ортасы — тірек, ал жалғыздық — ауыр сын екенін еске салады.