Екі көзі танадай,
Екі өркеші баладай,
Түйе деген жарықтық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда түйенің сыртқы бейнесі ерекше әсерлі, ірі де айбарлы екенін суреттейді. «Екі көзі танадай» деу арқылы оның көзі ірі, жанары өткір екенін аңғартады. «Екі өркеші баладай» дегені түйенің өркеші биік, көлемді, салмақты екенін бейнелейді. Ал «Түйе деген жарықтық» деген тіркес халықтың түйеге деген құрметін, оны киелі, қадірлі мал санауын білдіреді. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар; түйе сияқты төзімді, берекелі, пайдалы жануарды бағалау керек деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «танадай» сөзі көздің үлкендігін әрі сүйкімділігін көрсетеді. «Баладай» деген теңеу өркештің томпайып, айқын көрінетін пішінін елестетеді. Бұл образдар түйенің алып тұлғасын көз алдына әкеліп, оның табиғаттағы ерекше жаратылысын танытады. Халық тіліндегі «жарықтық» сөзі сүйіспеншілік пен ілтипатты білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал түйе шаруашылығын, ұлттық танымды қадірлеуде қолданылады. Мысалы, ауылда түйе ұстайтын адам оның шыдамдылығын, сүтінің құнарлылығын айтып, осы мақалмен түйені мақтан тұтады. Сондай-ақ, бір заттың ерекше келбетін жылы әзілмен сипаттағанда да айтыла береді.
Eki órkeshi baladaı,
Túıe degen jaryqtyq.