Даукес түсінде дау көреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Даукес адам өмірде үнемі жанжал іздеп жүреді, сондықтан тіпті түсінде де дау-дамайды көреді. Мақал тура мағынада — ұйқыдағы елес, ал астарлы мағынада — мінезі ұрысқа жақын, тыныш отырса да, көңілі араздыққа бейім адамды сипаттайды. Яғни адамның ішкі пиғылы қандай болса, ойы мен түсі де соған қарайды. Бұл сөз біреудің орынсыз сөзге, керіске, дауласуға құмарлығын әжуалайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «даукес» — бітімге келмейтін, сөз таластыруға әуес адам. «Түсінде дау көреді» деген бейне адамның жан дүниесіндегі мазасыздықты, ішкі тартысты көрсетеді. Қазақ ұғымында түс — адамның ойы мен көңіл күйінің жалғасы. Сондықтан бұл образ даукестің тыныштығы жоқ, өзі де, айналасы да берекесіз болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында немесе әлеуметтік желіде үнемі жанжал шығаратын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір әріптес әр жиналыста дау іздеп, ұсақ нәрседен үлкен мәселе жасай берсе, оған осы мақал жарасады. Бұл сөз адамды сабырға, келісімге, бос кикілжіңнен аулақ болуға үндейді.