Далада бөрі ұлыса,
Үйдегі иттің іші ашиды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: далада қасқыр ұлыса, үйдегі ит те соған елігіп, мазасызданып қыңсылайды. Астарлы мағынасы: сырттағы бір оқиға, дау-дамай немесе қауіп алыс болса да, оның әсері үйдегі тыныштыққа дейін жетуі мүмкін. Яғни бір жерде болған жағдай екінші бір ортаға да ықпал етеді. Сонымен бірге бұл сөз біреудің сырттағы әрекеті үйдегілерге де жайсыздық әкелетінін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бөрі — қатердің, үрейдің, жауыздықтың символы. Үйдегі ит — сол қауіпке тәуелді, сезімтал, мазасыз күйдегі жанның бейнесі. Дала мен үйдің қарама-қарсылығы сыртқы әлем мен ішкі тыныштықты салыстырады. Қасқырдың ұлыған дауысы алыстағы дүрбелеңді білдірсе, иттің іші ашуы — сол дүрбелеңнің жанама әсерін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ақпараттың, жанжалдың немесе қоғамдық оқиғаның тез тарайтынын білдіру үшін қолданылады. Мысалы, бір қалада болған ереуіл туралы жаңалық басқа өңірдегі адамдарға да алаңдаушылық тудырады: бағалар өсіп кете ме, жағдай ушыға ма деп жұрттың бәрі ойлана бастайды. Бұл мақал осындай ортақ әсерді дәл бейнелейді.
Úıdegi ıttiń ishi ashıdy.