Бөрі баласын асырағанмен ит болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқыр өз күшігін қанша бағып-қақса да, ол итке айналмайды. Астарлы мағынасы: туа біткен қасиет, мінез, болмыс оңайлықпен өзгермейді. Адамға да, кей мінезге де тәрбие әсер етсе де, табиғатында бар ерекшелік сақталып қалады. Сондықтан біреудің ішкі болмысын сыртқы күтіммен не уақытша ықпалмен толық өзгерту қиын екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бөрі — еркіндікке, жыртқыштыққа, табиғи қатал мінезге теңелген образ. Ит — үйге үйренген, жуас, адамға жақын жануардың бейнесі. Екі образдың қарама-қарсылығы мақалдың ойін өткір етеді: қасқырдың табиғаты басқа болса, иттің мінезі де бөлек. Осы арқылы халық «текті, болмысты түбегейлі өзгерту қиын» деген ойды бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам мінезі мен әдетіне байланысты жиі айтылады. Мысалы, біреудің өтірікке әуестігі бар болса, уақытша бақылаудан кейін де ол сол қалпына қайта оралуы мүмкін. Сондай кезде «Бөрі баласын асырағанмен ит болмас» деп, адамның табиғатын, ішкі болмысын ескеріп сөйлеуге болады. Алайда бұл сөз тәрбиенің пайдасыз екенін емес, мінезді өзгертуге төзім, жүйелі еңбек керек екенін аңғартады.