Бір ит көріп үреді,
Бір ит еріп үреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ит біреуді көріп үрсе, екінші ит соған еріп үреді. Астарлы мағынасы — кей адамдар өз ойымен емес, өзгенің ықпалына еріп, себеп-салдарын түсінбей әрекет етеді. Яғни, біреудің сөзіне, мінезіне немесе көптің жетегіне ілесу оңай, бірақ ол әрдайым дұрыс бола бермейді. Мақал ойсыз еліктеудің, дәлелсіз қолдаудың мәнсіздігін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — нақты жануар ғана емес, әр нәрсеге сырттай үн қосатын, ойланбай қайталап отыратын адам бейнесі. «Көріп үреді» — біреудің әрекетін көріп, соны сол күйі қабылдау. «Еріп үреді» — өз бетімен шешім шығармай, соңынан ілесу. Халық иттің мінезі арқылы адамның мінезіндегі еліктегіштік пен желөкпелікті әдемі ашқан.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не қоғамда өте өзекті. Мысалы, бір адам дәлелсіз біреуді жамандаса, қасындағылар да мән-жайды білмей соған қосылып кетеді. Сол кезде бұл мақал «алдымен анықтап ал, содан кейін ғана пікір айт» деген ескерту ретінде қолданылады.
Bir ıt erip úredi.