Бір атары бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Бір атары бар» деген мақал біреудің ішкі сырын, осал тұсын, айтқызбай қоятын кемшілігін меңзейді. Тура мағынада «аты бар» дегені — бойында бір белгісі, ерекшелігі немесе мінезіндегі аңғарылар тұсы бар дегенге келеді. Астарлы мағынада адамды сыртынан толық білу қиын, әркімнің өзіне тән мінезі, жасырын ойы, не әлсіз жері болады дегенді білдіреді. Сондықтан бұл сөз көбіне біреудің жағдайын, мінезін немесе шын бейнесін емеурінмен айту үшін қолданылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» сөзі жай ғана атау емес, адамның сырт көзге байқалатын белгісі мен сипатындай бейнелі ұғым. «Бір» деп нақтылап айтуы — ол ерекшеліктің аз да болса анық барын көрсетеді. Халық тілінде мұндай қысқа тіркес адамның мінезін тура айтпай, астарлап жеткізуге ыңғайлы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір адамның мінезінде немесе іс-әрекетінде күмәнді, әлсіз не ерекше тұс барын байқағанда айтылады. Мысалы, бір қызметкер үнемі тым үндемей, бәріне келісіп жүргенімен, кейін жауапкершіліктен қашып жүрсе, әріптестері «оның бір атыры бар ғой» деуі мүмкін. Яғни, адамды толық ашылмай тұрып, сақтықпен бағалауды ескертеді.