Белгілі малшың болмаса,
Беліңді бу да, малға бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ең алдымен тіршіліктің, ырыс-несібенің өздігінен келмейтінін айтады. Егер сенің сенімді, тәжірибелі малшың болмаса, онда істің қамын өзің жасап, еңбектенуге тура келеді. Тура мағынасында — малыңды бағатын адам жоқ болса, өзің беліңді буып, мал соңына бар. Астарлы мағынасында — жауапкершілікті өз мойныңа алып, жалқаулыққа салынбай, істі қолға алу керек деген ой жатыр. Біреуге қарап отыра бермей, қажет кезде әрекет ету — мақалдың түйіні.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «беліңді бу» деген тіркес — іске әзірлену, күш жинау, жігерлену дегенді білдіреді. «Малға бар» сөзі тек төрт түліктің соңына бару емес, жалпы еңбекке араласу, күнкөріс үшін тынымсыз қимыл жасау мағынасын береді. «Белгілі малшы» — сенімді, іс білетін адам. Яғни мақалда жақсы маман, тәжірибелі көмекші болмаса, адамның өзі белсенділік танытуы керек екені образды түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмысты өз қолына алуға шақырғанда қолдануға болады. Мысалы, шаруашылықта сенімді қызметкер табылмаса, иесі өзі бақылап, істі ұйымдастыруға тиіс. Немесе шағын кәсіп бастаған адам: «Көмекші жоқ екен деп тоқтап қалма, беліңді бу да, өзің кіріс» деген мағынада айта алады.
Belińdi bý da, malǵa bar.