Барлардікі жорға-жорға,
Жоқтардікі зорға-зорға.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: малы, дүниесі, мүмкіндігі бар адамның тіршілігі жеңіл, жүрісі де «жорғадай» сәнді, ширақ болады; ал жоқ-жітік адамның ісі «зорға-зорға», яғни әр қадамы қиындықпен, ауыр еңбекпен өтеді. Астарлы мағынасы — байлық пен жағдай өмірдің барысына көп әсер етеді. Қолы ашық, тұрмысы түзулі адамға мүмкіндік мол, ал таршылық көрген жанға күнкөріс үшін көбірек күш жұмсауға тура келеді. Бірақ мақал кедейді кемсіту үшін емес, өмір шындығын көрсету үшін айтылған.
Образдар мен теңеулер
«Жорға-жорға» сөзі — жеңіл, ырғақты, жайлы қозғалыстың бейнесі. Бұл бай, дәулетті адамның ісі оңай, сәнді жүретінін меңзейді. Ал «зорға-зорға» — қиналып, әрең дегенде орындалатын әрекет. Мұнда жоқшылықтың салмағы, тұрмыстың ауыртпалығы бейнеленген. Екі сөздің қайталануы ойды күшейтіп, айырмашылықты анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табыс деңгейі әртүрлі адамдардың мүмкіндігін салыстырғанда қолданылады. Мысалы, біреу жаңа техника сатып алып, жұмысын жеңілдетсе, екіншісі ескі құралмен көп уақыт жоғалтады. Сондай кезде: «Барлардікі жорға-жорға, жоқтардікі зорға-зорға» деп айтуға болады.
Joqtardiki zorǵa-zorǵa.