Балықтың жаны суда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Балықтың өмір сүруі суға тікелей байланысты, сондықтан бұл мақалдың тура мағынасы — балық сусыз тіршілік ете алмайды. Астарлы мағынасы — әр адам не нәрсеге бейім, қай ортада өсіп-өркендесе, соның ішінде ғана еркін болады. Яғни адамның өзіне лайық орта, кәсіп, жағдай, тірек керек деген ой айтылады. Біреуді өз табиғатына, қабілетіне сай келмейтін ортаға зорлап салса, ол қиналады, нәтижесі де жақсы болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «балық» — белгілі бір істің шебері, өз ортасын тапқан адам бейнесі. «Су» — сол адамның тіршілік ететін қолайлы ортасы, тынысы мен күш-қуаты. Бұл образ арқылы халық кез келген жанның өсіп-өнуі үшін оған сай жағдай қажет екенін терең жеткізген. Мақал табиғат заңын адам өміріне теңеп, ойды қарапайым әрі әсерлі түрде ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімде, жұмыста, мамандық таңдауда жиі қолданылады. Мысалы, сурет салуға бейімі бар баланы техникалық салаға ғана күштеп бұрса, ол өз қабілетін толық аша алмауы мүмкін. Ал өнерге жақын ортада ол жақсы нәтижеге жетеді. Сондықтан адам өз «суын» табуы керек деген ой осы мақалда жатыр.