Балықтың тілін бақа біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр істің өз жөнін, өз тілін білетін адам болатынын білдіреді. Тура мағынасында балықтың жай-күйін, қимылын бақа жақсы түсінетіндей көрінеді. Астарлы мағынасы — белгілі бір ортаға, кәсіпке, іске ең жақын адам ғана оның сырын терең ұғады, мәселенің байыбын содан сұрау керек. Яғни, біреудің ішкі ойын, мінезін немесе жағдайын сол саланы жақсы білетін адам тез аңғарады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы балық — үнсіз, тереңде жүретін, сырын бірден аша қоймайтын нәрсенің белгісі. Бақа — су жағасында, тіршілік ортасы балыққа жақын болғандықтан, оны сезе білетін бейне. Осы екі образ арқылы қазақ ойды дәл жеткізеді: сырттай қарағанда түсініксіз көрінгенмен, оған жақын жүрген жан оның табиғатын таниды. Бұл жерде «тілін білу» — жай ғана сөз ұғу емес, мінезін, қылығын, сырын тану деген мағына береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал мамандыққа, тәжірибеге, ортаға байланысты жиі айтылады. Мысалы, бір компанияның ішкі мәселесін сырттан келген адам емес, сол ұжымда көп жыл істеген қызметкер жақсы түсінеді. Сондықтан күрделі жағдайды шешуде сол іске жетік адамға жүгіну керек деген ойды білдіреді.