Балық өңешінен өткенін жейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — балық аузына түскенді бірден жұтып, асқазанына жіберген соң қайта шығара алмайды. Астарлы мағынасы — адам қолына түскен, иеленген, ішіп-жеп қойған нәрседен оңай бас тарта алмайды, кері қайтару да қиын. Кейде бұл сөз «біреудің несібесін, пайдасын, алған үлесін қайтара салу оңай емес» деген ойды білдіреді. Сондай-ақ істеліп қойған іс, кеткен сөз, жұмсалған дүние артқа қайтпайтынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «балық» — қолына түскенін дереу иемденіп алатын, алғанынан айрылмайтын бейне. «Өңешінен өту» — нәрсенің ішке кіріп, бойға сіңіп кеткенін көрсететін образ. Яғни ауызға түскен ас сияқты, белгілі бір мүмкіндік не пайда адамға толық өтіп кеткен соң, оны қайтару қиын екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды әсіресе ақша, сыйлық, келісім, не жауапкершілік туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, бір адам қарызға алған ақшасын өз қажетіне жұмсап қойып, кейін қайтара алмай қиналса, оған осы мақал айтылады. Яғни «алғаныңды, пайдаланғаныңды оңай кері бұра алмайсың, сондықтан әр істі ойланып жаса» деген ескерту.