Баба бүркіт барлап ұшады,
Бала бүркіт парлап ұшады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үлкен мен кішінің, тәжірибелі мен жас буынның мінезін салыстырады. Баба бүркіт — көп көрген, аңғарымды, сақ қимылдайтын құс. Ол ұшар алдында маңайды барлап, бағытты байыппен таңдайды. Ал бала бүркіт — қайратты, қызу қанды, қанатын кеңге сермеп, парлап ұшуға бейім. Астарлы мағынасы: жасы үлкен адам ойланып әрекет етеді, ал жас адам батылдыққа, екпінге сүйенеді. Сондықтан өмірде ақыл мен жігерді қатар ұстай білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы бүркіт — еркіндік, биіктік, қырағылықтың белгісі. «Баба бүркіт» сөзі өмір тәжірибесін, сабыр мен байқағыштықты білдіреді. «Бала бүркіт» — әлі толық қалыптаспаған, бірақ күш-қуаты мол жас ұрпақтың бейнесі. «Барлап ұшу» — алдымен жағдайды бақылап, ойланып шешім қабылдау. «Парлап ұшу» — екпіндеп, асқақтап, талаппен әрекет ету деген ұғымды береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жас маман мен тәжірибелі маманның жұмысындағы айырманы сипаттауға жарайды. Мысалы, жаңа қызметке келген жас маман тез шешім қабылдауға ұмтылса, көп жыл істеген адам алдымен жағдайды зерттеп, тәуекелді есептейді. Екеуінің де орны бар: жастың қуаты мен қарттың байсалы кеңесі қосылса, нәтиже де жақсы болады.
Bala búrkit parlap ushady.