Аз ақшаға алданып,
Өнбес іске жалданба.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды азғантай пайдаға қызығып, түбі жоқ, берекесіз іске кірмеуге шақырады. Тура мағынасында: еңбекақысы мардымсыз, қайыры жоқ жұмысқа жалданба деген ескерту. Астарлы мағынасында: қысқа пайда үшін ұзақ уақытқа зиян келтіретін, абыройыңды түсіретін немесе босқа күш-қайратты сарқытатын іске барма деген ой жатыр. Халық мұнда ақылды таңдау мен есеппен әрекет етудің маңызын айтады.
Образдар мен теңеулер
«Аз ақша» — көзді алдайтын мардымсыз сыйақы, ал «өнбес іс» — нәтижесіз, берекесіз, болашағы жоқ тірлік. «Алдану» сөзі адамның сыртқы жылтырауға еріп, ішкі шындықты аңғармай қалуын білдіреді. «Жалданба» деген бұйрық рай мақалдың тәрбиелік күшін арттырып, тәуекелсіз, ойсыз қадамнан сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, бір адам тәжірибесіз жұмысқа аз жалақы үшін келісіп, айлап еңбектеніп те, еңбекақысын уақытында ала алмай жүрсе, оның жағдайы осы мақалға сай келеді. Яғни адам кез келген ұсынысты емес, пайдалы, адал, нәтижелі істі таңдауы керек.
Ónbes iske jaldanba.