Атан түйе жүк астында қартаяр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Атан түйе — күшті, ауыр жүк көтеретін мал. Бірақ ол үнемі жүк арқалап жүрсе, ерте тозады, қартаяды. Мақалдың тура мағынасы да осы: артық ауыртпалық пен тоқтаусыз бейнет тірі жанды шаршатады. Астарлы мағынасы — адам да шамадан тыс жұмыс, жауапкершілік, қайғы-қасірет немесе қысым көрсе, тез қажиды. Сондықтан әр істің өлшемі болуы керек, жүктің де, міндеттің де шегі бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атан түйе» — төзімді, мықты адамның бейнесі. «Жүк астында» дегені — ауыр міндет, көп жұмыс, өмірдің салмағы. «Қартаяр» сөзі тек жас ұлғаюды емес, күштің қайтуын, әлсіреуді білдіреді. Халық түйе образын пайдаланып, ең мықтының өзі тым көп салмаққа шыдамайтынын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өзекті: жұмыс, оқу, отбасы, тұрмыс мәселесін қатар көтеріп жүрген адам күйіп кетуі мүмкін. Мысалы, бір қызметкерге бірнеше адамның жұмысын жүктей берсе, ол біраз уақыттан соң шаршап, өнімділігі төмендейді. Сондықтан міндетті бөлісу, демалу және шаманы білу маңызды.