Аспандағы құсты ұятқа қалдырған - жердегі жем.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанда еркін ұшқан құстың жердегі жемге қызығып, соған түсуі мүмкін. Астарлы мағынасы: адам кейде алыстағы, күмәнді не арзан пайдаға алдана отырып, өз абыройын, намысын, мақсат-мүддесін ұмытып кетеді. Яғни, азғантай олжаға бола биік ойдан, таза ниеттен төмен түспеу керек деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аспан» — биіктік, арман, ар-ождан, таза мақсаттың белгісі. «Құс» — еркіндікке ұмтылған адам бейнесі. Ал «жердегі жем» — сырттай тартымды көрінетін, бірақ адамды төмендететін жеңіл олжа, нәпсі, уақытша пайда. Құс аспаннан жерге назар аударса, өзінің табиғи биігінен айырылады. Сол сияқты адам да ұятқа қалдыратын іс істесе, қадір-қасиетін түсіреді.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақалды оңай ақшаға, жалған уәде мен күмәнді табысқа әуес адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір студент тез ақша табамын деп адал емес жолға түссе, кейін беделінен және болашағынан айырылады. Сондықтан бұл нақыл адамды сабырлы болуға, арын жоғары қоюға шақырады.