Аш пәледен қаш пәле.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Аш пәледен қаш пәле» деген мақал тура мағынасында — аш адамда сабыр азайып, кез келген қиындыққа, дау-дамайға, тіпті жаман іске ұрыну қаупі бар деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — аштық адамды әлсіретіп, ойсыз қадамға жетелейді, сондықтан адам өз жағдайын бақылап, қарнын ғана емес, мінезін де қорғауы керек. Бұл мақал сақтыққа, алдын ала қамдануға, ашу мен асығыстықтан аулақ болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пәле» сөзі — жай ғана қиындық емес, адамды шырмап алатын кесапат, дау, кесірлі іс деген ұғым. «Аш» сөзі тек қарынның аштығын ғана емес, мұқтаждықтың, әлсіздіктің де белгісі болып тұр. Халық аш адамды қауіпті жолға бастауы мүмкін күйде бейнелеп, «аштық — пәленің бастауы» деген ойды қысқа да нұсқа жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, күні бойы тамақ ішпей, шаршап жүрген адам жұмыста ашуланып, әріптесімен сөзге келіп қалуы мүмкін. Сондықтан уақытында тамақтанып, аш күйде маңызды шешім қабылдамау керек. Мақал адамға денсаулық пен сабырдың қадірін еске салады.