Аш ауыл айранды бұрын ішеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аш қалған ауыл айранды алдымен ішеді, яғни қарны аш адамға ең әуелі тамақ керек. Астарлы мағынасы — мұқтаждық пен тапшылық адамды ең маңыздыны бірінші ойлауға мәжбүр етеді. Қиын жағдайда адам сән-салтанатты емес, ең қажет нәрсені ғана таңдайды. Сонымен бірге бұл сөз жоқшылықтың, таршылықтың салмағын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аш ауыл» — бүтін бір елдің, жұрттың емес, тұрмысы ауыр, қажыған қауымның бейнесі. «Айран» — жеңіл де қолжетімді ас, яғни ең қарапайым несібе мен күнкөрістің нышаны. Айранды «бұрын ішу» — қажеттіліктің кезек күттірмейтінін білдіреді. Осы арқылы мақал халықтың тіршілік тәжірибесін, жоқшылықтағы амалшыл мінезін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қаржысы, уақыты немесе мүмкіндігі шектеулі адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір отбасы ай сайынғы табысын ең алдымен азық-түлікке, жолақыға, дәріге жұмсайды, содан кейін ғана басқа қажетіне қарайды. Яғни әуелі тіршіліктің негізгі мұқтажы өтеледі, кейін қосымша нәрсе қарастырылады.