Арбаның жүгі өгізге түсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Арбаның жүгі өгізге түсер» деген мақалдың тура мағынасы — арбаны сүйрейтін күш өгіз болғандықтан, оның ауыр жүкке төзетіні. Астарлы мағынасы — бір істің ауыртпалығы көбіне соны атқаруға жарайтын, жауапты адамға немесе күшті, шыдамды жанға түседі. Яғни, қабілеті бар, сенімді, еңбекқор адамға көбірек міндет жүктеледі. Бұл — өмірде жауапкершіліктің де, салмақтың да әрдайым осындай адамға артылатынын ескертетін сөз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арба» — өмірдегі ортақ іс, шаруаның өзі, ал «жүк» — міндет, қиындық, жауапкершілік. «Өгіз» бейнесі күш-қуат, төзім, шыдам және ауыр іске бейімділікті білдіреді. Халық өгізді босқа таңдамаған: ол ауырды көтере алатын, сабырлы мал. Осы арқылы мақал «күші бар адамға салмақ түседі» деген ойды әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне жұмысты тындыра алатын адамға артық міндет жүктелгенде айтылады. Мысалы, кеңседе ең ұқыпты қызметкерге басшы есепті де, жиналысты да, қосымша тапсырманы да қатар бере береді. Сонда жұрт: «Арбаның жүгі өгізге түсер» деп, жауапты адамның мойнына көп салмақ артылғанын түсіндіреді.