Алтын артқан түйенің,
Алдында есек, артында ит жүреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын тиеген түйе жүргенде, оның алдынан да, артынан да әртүрлі жануарлар ілеседі. Астарлы мағынасы: адамда немесе ортада құнды, бағалы дүние болса, соған қызығатындар, көз тігетіндер, артынан еріп пайда іздейтіндер көбейеді. Яғни байлық, абырой, табыс артқан сайын, оның айналасында жақсы да, жаман да адам жүруі мүмкін. Сондықтан адам байлыққа масаттанбай, айналасын аңдап, сақ болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алтын артқан түйе» — үлкен құндылық, мол несібе, дәулет немесе беделдің бейнесі. «Есек» пен «ит» — орынсыз еретін, пайда қуған, әлсіз не арам пиғылды адамдардың ишарасы. Түйенің сабырлы, салмақты қалпы өмірдегі үлкен жүктің, жауапкершіліктің белгісі болса, жан-жағындағы жануарлар сол жүктің төңірегіндегі ала-құлалықты көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі таңда бұл мақалды қызметі өскен, табысы артқан немесе танымал болған адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір кәсіпкердің ісі жүре бастаса, кенет жанында «досы» көбейіп, кейбірі одан тек пайда күтеді. Осындай кезде мақал адамға сенімді мен жалғанды ажыратуды ескертеді.
Aldynda esek, artynda ıt júredi.