Алма ағашын бергеніне қарап бағала,
Адам баласын еңбегіне қарап бағала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның да, заттың да қадірін сыртқы көрінісіне емес, берген пайдасына қарап тану керегін айтады. Алма ағашы жақсы болса, жемісімен бағаланады; сол сияқты адам баласының шын құны оның сөзімен емес, істеген еңбегімен өлшенеді. Яғни еңбегі бар адам — пайдалы, тындырымды, елге сүйкімді адам.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алма ағашы» — адамға қажет нәрсе беретін, нәтижесі көрінетін пайдалы тіршілік иесінің бейнесі. «Алма» — сол еңбектің жемісі, ал «еңбек» — адамның ішкі сапасын танытатын өлшем. Мұнда табиғаттағы ағаш пен адам өмірі салыстырылып, екеуіне де ортақ бір қағида ұсынылған: нәтиже мен пайдаға қарап бағалау.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу мен жұмыста өте орынды айтылады. Мысалы, біреуді дипломына не сыртқы сөзіне қарап емес, шын атқарған ісіне қарап бағалаймыз. Жауапкершілігі жоғары, тапсырманы уақтылы орындайтын қызметкердің қадірі де осы мақалмен түсіндіріледі. Ол адамды бос мақтаудан гөрі нақты еңбегі арқылы тануға үйретеді.
Adam balasyn eńbegine qarap baǵala.