Алланың шайтанынан адамның шайтаны күшті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жаман пиғылы мен зұлымдығы кейде сыртқы қауіптен де қауіпті екенін білдіреді. Тура мағынасында «Алланың шайтанынан» — көзге көрінбейтін, адамды азғыратын күш, ал «адамның шайтаны» — өз нәпсісіне ерген, ішінен бұзылған пенде. Астарлы мағынасы: адам өз ішіндегі қызғаныш, өшпенділік, қулық, зұлымдық сияқты мінездерін жеңбесе, ол сыртқы жамандықтан да ауыр зардап әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шайтан» сөзі жамандықтың, азғырудың бейнесі ретінде алынған. Бірі — сыртқы, көрінбейтін қауіп, екіншісі — адамның өз бойындағы соны күшейтіп тұратын ішкі кесел. Осы арқылы халық адамға ең үлкен жау кейде өз ішінде болатынын тұспалдап жеткізеді. Яғни, нәпсіге ерген, ар-ұяттан безген кісі «шайтаннан да күшті» болып көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді адам біреуге қастық ойлап, өтірік айтып, алдап-арбауға бейім болғанда қолдануға болады. Мысалы, жұмыста әріптесін қаралап, өз пайдасы үшін оның беделін түсіретін адам туралы: «Мынау әлгі адамның шайтаны сияқты, ішкі арам пиғылы өте қауіпті екен» деп айтуға болады. Мақал адамды өз мінезін түзеп, жаман ойдан сақ болуға шақырады.