Ақсақ ит айға қарап үреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсақ ит айға қарап үреді, яғни қолынан келмейтін нәрсеге үміттеніп, босқа әрекет жасайды. Астарлы мағынасы: шамасы жетпейтін, әлсіз адам өзінен биік, алыстағы мақсатқа ұмтылып, бірақ нақты іс істемей, тек даурығып жүруі мүмкін. Мұнда орынсыз әурешілік, бос қиял, нәтижесіз әрекет сыналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақсақ ит» — дәрмені аз, мүмкіндігі шектеулі адамды білдіретін бейне. «Ай» — қол жетпейтін, тым алыстағы мұрат, биік мақсат немесе бос арманның символы. Иттің үруі — ішкі күйзеліс, наразылық, бірақ шын нәтижеге жеткізбейтін әрекет. Халық осы образ арқылы сөз көп, іс аз адамды тұспалдап көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал өз мүмкіндігін бағаламай, дайындықсыз үлкен жоспар құрып, бірақ нақты қадам жасамайтын адамға байланысты айтылады. Мысалы, тәжірибесіз адам бірден ірі компания ашамын деп, білім де, қаржы да жинамай, тек мақтанып жүрсе, жұрт: «Ақсақ ит айға қарап үреді» деуі мүмкін. Мақал адамды бос қиялдан гөрі шынайы әрекетке шақырады.