Аюдың қасында шошқа жіптіктей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ірі, дөрекі, көріксіз аюдың жанында шошқа сырттай жіпсіп, ұқыптырақ көрінеді. Астарлы мағынасы — адам не зат өзінен гөрі одан да ірі, ауыр мінезді, ұсқынсыз нәрсенің жанында салыстырмалы түрде жақсырақ көрінуі мүмкін. Яғни біреудің «жақсылығы» өз болмысынан емес, жанындағының нашарлығынан байқалып тұруы ықтимал.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы аю — күшті, бірақ дөрекі, үрейлі бейненің символы. Шошқа — тұрпаты сүйкімсіздеу, таза бейне емес жануар ретінде алынған. «Жіптіктей» сөзі сырт көзге жинақы, көркем, тәуір дегенді білдіреді. Екі образдың салыстырылуы арқылы халық «салыстыруға қарасаң, шын баға өзгереді» деген ойды жеткізеді. Бұл мақал адамның қадірін тек сыртқы көрініспен емес, айналасындағы жағдаймен де өлшеуге болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір ортада нашар адамдардың арасында сәл тәуірлеу адам көзге ерекше көрінгенде айтылады. Мысалы, сапасы төмен қызметкерлердің ортасында міндетін дер кезінде орындайтын бір қызметкер бірден «озып тұрғандай» көрінеді. Бірақ мақалдың ескертуі де бар: жақсы көріну үшін басқаны жамандап тұру жеткіліксіз, шын мәнінде өзің жақсы болу керек.