«Ағаш қисығын тез түзетер, Адам қисығын көр түзетер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ағаштың қисайғанын жас кезінде-ақ тез түзеп алуға болады, ал адамның мінезі, қылығы қисық болса, оны түзету әлдеқайда қиын. Астарлы мағынасы — адамды кішкентайынан дұрыс тәрбиелеу керек. Ерте берілген тәрбие, ақыл, үлгі адамның өмір бойғы болмысын қалыптастырады. Ал тәрбие кеш берілсе, қате мінезді жөндеу көп уақыт пен күшті талап етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ағаш» — адамға ұқсатылған образ. Жас шыбықты иіп, қалаған жаққа бағыттауға болатыны сияқты, баланың да мінезін тәрбиемен қалыптастыруға болады. «Қисығы» деген сөз тек дене бітімін емес, мінездің бұзылығын, теріс әдетті білдіреді. «Көр түзетер» дегені — сырт көз, өмір, тәжірибе, қоғамның ескертуі де кей адамды жөнге салуы мүмкін, бірақ ол әрдайым оңай емес екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, ата-ана баласына кішкентайынан сыпайылықты, еңбекқорлықты, жауапкершілікті үйретсе, ол кейін қоғамға пайдалы азамат болып өседі. Ал бала тәрбиесі еленбей қалса, кейін мінезін түзету қиынға соғады. Сондықтан бұл мақал тәрбие мен уақыттың қадірін еске салады.
Adam qısyǵyn kór túzeter.