Мал, төрт түлік туралы 306
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
306
Мақал-мәтел
73.2K
Қаралым
239
Орташа
Сұрыптау:
Қораң оңды болса, қойың қоңды болады.
**Негізгі мағынасы** Қораң оңды болса, қойың қоңды болады деген мақалдың тура мағынасы — қорасы берік, таза, ықшам адамд...
Арық қойда төстік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арық, жүдеу қойдың денесінде ет те, майлы төстік те болмайды. Астарлы м...
Сиырдың сүті болсын,
Әйелдің асы болсын.
Әйелдің асы болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сиырдың сүті үйге береке, әйелдің жасаған асы отбасына қорек болсын де...
Түйенің пірі - Ойсылқара.
**Негізгі мағынасы** «Түйенің пірі - Ойсылқара» деген мақал түйені ерекше қадірлейтін, оны киелі санайтын халық түсініг...
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылықта білерсің.
Ат қадірін білмесең,
Жаяуқалғанда білерсің.
Ашаршылықта білерсің.
Ат қадірін білмесең,
Жаяуқалғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдегі бағалы нәрсенің қадірін бар кезде білу керегін айтады. Ас адамның тіршілігіне ке...
Мал жайған малдың жайылғанына тояды.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — мал еркін жайылып, тойынып, қарнын тойдырады. Астарлы мағынасы — кез келге...
Бақпасаң, мал кетеді,
Күтпесең, қатын кетеді.
Күтпесең, қатын кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үйдегі малды да, отбасындағы әйелді де өз жағдайында күтіп-баптамасаң, қадірі кетіп, бере...
Сиыр жисаң, тарлан жи.
**Негізгі мағынасы** Сиыр жисаң, тарлан жи — мал алсаң, көпке пайдасы мол, тұқымы мықты, күтімі жеңіл, сүті мен еті бере...
Күн батса, қойға соқпақ табылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күн батқан соң қойды қораға немесе өріске айдайтын соқпақ жол бірден та...
Қой толғағыңды берме,
Оң толғағыңды бер.
Оң толғағыңды бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой төлдегенде оның толғағын, яғни қиналысын бермеу, жақсысын беріп, ж...
Ешкі баққан зыр қағар.
**Негізгі мағынасы** Ешкі баққан зыр қағар деген мақалдың тура мағынасы — ешкі бағып жүрген адам күні бойы тыным таппай,...
Қойға екі құлағынан басқаның бәрі жау.
**Негізгі мағынасы** Қойға қатысты бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың өміріне пайдалысы аз, зиян келтіретін нәрсе көп д...
Сиырлының үйі - айран,
Сиырсыздың үйі - сырдаң.
Сиырсыздың үйі - сырдаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сиыры бар үйде айран, сүт, құрт сияқты тағам мол болады, ал сиыры жоқ...
Нар малының жүні - жібек, сүті - бал,
Нар жігіттің аймағы - ел, алды - мал.
Нар жігіттің аймағы - ел, алды - мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нардың қадірін де, нардай азаматтың салмағын да салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында на...
Түсініспесе, төрт түлік жат.
**Негізгі мағынасы** Түсінісу мен келісім болмаса, ең жақын деген қатынас та суиды, берекесі кетеді. Бұл мақал тура мағы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Маң-маң басқан, маң басқан,
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
Шудаларын шаң басңан,
Төрт аяғын тең басқан -
Түйе деген жануар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдар түйенің баяу, салмақты, өте сабырлы жүрісін сипаттайды. Тура мағынада — түйенің маң-маң...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық, өй...
«Мал туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі тұрмысынан, төрт түлікке сүйенген шаруашылығынан туған. Бұл санатта жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі жайлы нақыл сөздер арқылы малдың берекесі, ырысы, несібесі, сондай-ақ оны бағып-күту мен еңбектің маңызы суреттеледі.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.
Мақал-мәтелдер малға қатысты тәлім-тәрбие береді: қанағат, үнем, адал еңбек, жауапкершілік, қамқорлық сияқты құндылықтарды ұғындырады. Сонымен бірге әр түліктің мінезі мен қасиетін теңеу етіп, адам болмысы, мінез-құлық, елдік пен тұрмыс тәжірибесін ықшам да әсерлі түрде жеткізеді.