Жығылсаң:
сиыр мүйізін төсейді,
қой тұяғын төсейді,
жылқы жалын төсейді,
түйе шудасын төсейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жығылған адамға әр мал өзіне тән «төсек» ұсынады: сиыр мүйізін, қой тұяғын, жылқы жалын, түйе шудасын төсейді деп бейнелейді. Астарлы мағынасы — адам қиындыққа ұшырағанда, айналасындағы жандардың қолдауы, көмегі әртүрлі болатынын білдіреді. Біреу малымен, біреу күшімен, біреу сөзімен, біреу жанашырлығымен демеу береді. Яғни, қиын сәтте жалғыз қалмауға, ел-жұрттың жәрдеміне сүйенуге болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы сиыр, қой, жылқы, түйе — қазақ тұрмысындағы төрт түліктің негізгі бейнелері. Олардың мүйізі, тұяғы, жалы, шудасы — жұмсақ төсек емес, бірақ халық тілінде «әркім қолынан келгенше көмектеседі» деген ойды әсерлі жеткізетін образдар. Малдың әр мүшесі тіршілікке жақын, таныс болғандықтан, мақал халық өмірінің шындығын нанымды көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қиындыққа тап болған адамға жұрттың әрқалай көмек беретінін айту үшін қолданылады. Мысалы, бір студент стипендиясынан қағылса, бірі ақша жинап береді, бірі уақытша жұмыс табуға көмектеседі, бірі ақыл-кеңес айтады. Сонда «жығылсаң, жанында жәрдем табылар» деген ой осы мақалдың мәнін ашады.
sıyr múıizin tóseıdi,
qoı tuıaǵyn tóseıdi,
jylqy jalyn tóseıdi,
túıe shýdasyn tóseıdi.