Ұштығы түгіл, пұштығы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір заттың не істің ұшы да, ізi де жоқ, ешқандай белгісі қалмағанын білдіреді. Астарлы мағынасы — адамның айтқан сөзі де, істеген ісі де болмай шыққан, мүлде дәлелі жоқ, құр бос уәде ғана қалған жағдайды меңзейді. Кейде бұл тіркес бір нәрсенің түбірімен жоқтығын, аз-маз емес, тіпті ең кішкентай бөлшегінің де табылмайтынын көрсету үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ұштығы" — нәрсенің шеті, ұшы, бастамасы сияқты мағынаны береді. Ал "пұштығы" — оның жұрнағы, ұсақ белгісі, шағын нышаны дегенге жақын. Екі сөзді қатар қолдану арқылы халық жоқтықты күшейтіп, ойды әсерлі жеткізеді. Яғни, «ізі түгіл, белгісі де жоқ» дегенді бейнелі түрде айтады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір істі айтып, бірақ орындай алмаған адамға, не бір ақпаратты дәлелдей алмай жүрген жағдайға қатысты қолданылады. Мысалы, біреу «ертең ақшасын қайтарамын» деп уәде беріп, кейін жоғалып кетсе, оған «ұштығы түгіл, пұштығы жоқ» деп айтуға болады. Бұл — уәдеге берік болмауды сынайтын астары қатаң сөз.