Түйесі кетеген, ешкісі өреген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе боталап, ешкі лақтаған шақта, яғни төлдеу мезгілі келіп, малдың күйі бірдей болмайды дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — әр түліктің, әр істің өз табиғи уақыты бар; бәрі бір мезетте, бір қалыпта болмайды. Кейде бір нәрсе өсіп-өнсе, екінші бір нәрсе бәсеңдеп, тынышталады. Сондықтан адам да өмірдегі құбылыстарды түсініп, табиғи заңдылыққа қарсы шықпай, сабырмен қабылдауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда түйе мен ешкі — қазақ тұрмысындағы өте таныс мал. «Кетеген» сөзі түйенің боталауына, ал «өреген» ешкінің лақтауына қатысты айтылып, тіршіліктің көктемгі, берекелі шағын көзге елестетеді. Бұл образдар арқылы халық өмірдің тоқтаусыз қозғалысын, әр мезгілдің өз ырысын көрсеткен. Яғни, малдың төлдеуі сияқты, адам өмірінде де әр істің өз реті бар.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бір істің екіншісіне кедергі жасап, бәрін бірдей күтпей, уақытын білу керек деген ойда қолданылады. Мысалы, бір отбасыда бір бала оқуда озса, екіншісі өнерге бейім болуы мүмкін — екеуін бір өлшеммен салыстыру дұрыс емес. Әрқайсысының дамуы өз уақытымен келеді.