Таудағы ешкі ыңғай берсе,
Етектегі теке дедектеп жетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тауда жүрген ешкі бір белгі берсе, етекте жүрген теке дереу жетіп келеді. Астарлы мағынасы: бір адам әлсіз ишара жасаса да, соған ілесе келетін, дайын тұрған екінші біреу болады. Яғни, бір әрекетке жауап беретін, үндесіп қимылдайтын жандардың жақындығы мен ептілігі көрсетіледі. Кейде бұл сөз біреудің тілегін, ниетін немесе бастамасын тез аңғаратын адам туралы айтылады. Сонымен бірге, қолайлы сәт туса, алыс тұрғанның өзі де іле-шала қосылатынын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы таудағы ешкі — биікте, оқшау жүрген, бірақ ымын білдіре алатын бейне. Ал етектегі теке — төменде тұрғанымен, сергек, қимылға дайын, елең ете қалатын образ. «Дедектеп жетеді» деген тіркес асығыстықты, шапшаңдықты, ілесе қозғалуын көрсетеді. Халық бұл арқылы табиғаттағы мал мінезін адам қатынасына теңеп, бір-бірін аңғаратын, қимылы қабысатын адамдарды бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ортақ мүддесі бар адамдардың тез тіл табысуын сипаттауға қолданылады. Мысалы, жұмыста бір әріптес жаңа жоба бастауға ишара берсе, соған дайын тұрған басқа қызметкерлер бірден қосылып кетеді. Сонда осы мақал олардың ықыласы мен жедел әрекетін дәл сипаттайды.
Etektegi teke dedektep jetedi.