Сиырдың пірі - Зеңгі баба.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сиыр малының киесі, қамқоршысы бар деген халық түсінігін білдіреді. Тура мағынасында, сиырды малдың бір түрі ретінде атап, оның пірі Зеңгі баба деп таниды. Астарлы мағынасы — әр түліктің, әр істің өз иесі, өз қадірі болады; сол қасиетті нәрсені құрметтеу керек деген ой. Қазақ малды тек күнкөріс көзі емес, береке мен ырыстың белгісі санаған.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «пір» сөзі — қолдаушы, жарылқаушы, жебеуші деген ұғым. Ал «Зеңгі баба» — сиыр түлігінің қамқор әулиесі ретінде танылған бейне. Бұл образ арқылы халық сиырды киелі малға балайды. Сиыр — сүт беріп, үйдің несібесін арттыратын, сабырлы әрі пайдалы түлік ретінде көрінеді. Сондықтан мақал малға құрметпен қарауды, оның қадірін түсінуді меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі таңда бұл мақал ауыл шаруашылығында, мал бағу мәдениеті жайлы әңгімеде жиі айтылады. Мысалы, бір отбасы сиыр ұстап, сүт сатып нәпақа тауып отырса, үлкендер «Сиырдың пірі — Зеңгі баба» деп, бұл түліктің берекесін, қадірін еске салады. Яғни мақал малдың пайдасын бағалап, оны күтіп-баптауға шақырады.