Сауысқан шоқыса да тоқ болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сауысқан қанша шоқып, қанша теріп жесе де, қомағайлығы басылмайды, тоя қоймайды. Астарлы мағынасы — ашкөз, тойымсыз адамға қанша берсең де аз көрінеді, қолындағысына қанағат етпейді. Мұнда адамның нәпсісі, тойымсыз мінезі сыналады. Мақал ел ішіндегі дүниеқоңыздықты, қанағатсыздықты әшкерелейді.
Образдар мен теңеулер
Сауысқан — көп шоқитын, тынымсыз құс. Халық оны тойымсыздықтың бейнесі ретінде алған. «Шоқу» сөзі бір нәрсені үзіп-үзіп алу, шетінен ғана иемдену мағынасын береді. Ал «тоқ болмайды» деуі — адамға да, мінезге де қатысты айтылған терең ой: нәпсі қанша қоректенсе де, шын қанағатқа жетпейді. Осы арқылы мақал қанағат пен ұстамдылықтың қадірін түсіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз пайдасын ғана ойлап, ешқашан разы болмайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам жақсы жалақы алып жүрсе де, үнемі басқаның ақшасына көз салып, тағы да жеткіліксіз деп шағымданса, жұрт «Сауысқан шоқыса да тоқ болмайды» дейді. Бұл — қанағатсыздықтың адамды ешқашан тыныштыққа жеткізбейтінін еске салатын ескерту.